جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 1401 2 2023 02 20 تبیین و نقد ادلۀ حجیت مصالح مرسله 7 28 8150 FA علی رحمانی فرد سبزواری دانشیار جامعة المصطفی العالمیة عسکری کریمی فیروزجایی سطح چهار حوزۀ علمیۀ قم Journal Article 2023 06 28 مصالح مرسله به معنای کشف مصلحت حکم و محافظت بر مقصود شارع با تکیه بر عقل، از جمله مبانی عقلی ظنی است که برخی از مذاهب اهل تسنّن آن را به عنوان منبع شناخت احکام پذیرفته‎اند. اهل تسنّن به جهت دوری از اهل‌بیت( و جانشینان واقعی پیامبرj بعد از وفات آن حضرت دستشان از منبع رسالت و ولایت زلال فقه احکام کوتاه شد و برای یافتن حکم شرعی در مسائل نو ظهور به مبانی عقلی ظنی از جمله مصالح مرسله روی آوردند که نزد عده‎ای از دانشمندان فقه اسلام به ویژه پیروان مکتب اهل‌بیت( با مخالفت و اشکالات جدی روبرو شده است. آنان برای اثبات مدعای خود به ادله‎ عقلی و نقلی و نیز به سیرۀ صحابه تمسک کردند که هر یک مورد نقد و اشکال واقع شد و مدعای آنان ناتمام بود و نتوانست پشتوانۀ قطعی بر حجیت مصالح مرسله در کشف احکام شرعی باشد. گرچه منکرین حجیت مصالح مرسله به ادلّه‎ای برای عدم حجیت مصالح مرسله استدلال کردند، اما با وجود ناتمام بودن ادله، حجیت و اصل عدم حجیت ظنون، مصالح مرسله تحت اصل عدم حجیت طنون باقی می‎ماند و نمی‎تواند به عنوان منبع قطعی شناخت و استنباط احکام شرعی فرعی پذیرفته شود. از این رو در این مقاله در صدد هستیم ادله حجیت مصالح مرسله را با مطالعه و کاوش در منابع موجود، مورد نقد و بررسی قرار دهیم تا روشن شود؛ مبانی ظنی عقلی از قبیل مصالح مرسله نمی‎تواند کاشف مقصود شرع و منبع شناخت احکام شرعی قرار داده شود. http://mof.journals.miu.ac.ir/article_8150_870aaf5a4d52fc2e39a975b74b17bd08.pdf

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 1401 2 2023 02 20 تسامح در سنن از دریچۀ اخبار من بلغ 29 54 8152 FA ناصر نیکخو امیری استادیار جامعة المصطفی العالمیه سید هادی نوروزیان فقه و اصول- مجمتع امین- جامعة المصطفی - سه راه سالاریه Journal Article 2023 06 28 قاعدۀ تسامح در ادلۀ سنن، یکی از مهم‎ترین و کاربردی‌ترین قواعد اصولی یا فقهی می‌باشد. مشهور قدما این قاعده را پذیرفته‌اند و بر اساس آن بسیاری از مستحبات و مکروهات را اثبات کرده‌اند، بدین معنا؛ آنچه را که در ادلۀ احکام الزامی، معتبر و شرط می‎باشد مثل اعتبار سند، در ادلۀ احکام غیر الزامی لازم نمی‎دانند، بنابراین، با یک خبر ضعیفی که دلالت بر ثواب یا رجحان در فعلی می‎کند، می‎توان حکم به استحباب کرد. ولی معاصرین در این قاعده تشکیک کرده‌ و آن را نپذیرفته‌اند و گفته‌اند؛ احکام غیر الزامی نیز همچون احکام الزامی احتیاج به دلیل معتبر دارند. به عبارت دیگر؛ مسامحه را در غیر الزامیات روا نمی‌دانند، همچنان که در الزامیات. لذا، مهم‎ترین دلیل مشهور برای تسامح در ادلۀ سنن، اخبار من بلغ می‌باشد. بنابر قول به استفاده حجیت یا استحباب عنوان ثانوی از مفاد این اخبار، قاعدۀ تسامح اثبات می‌شود، ولی بنابر سایر احتمالات، این قاعده را نمی‎توان اثبات کرد. http://mof.journals.miu.ac.ir/article_8152_54efbe5688cabaac2693d82bd843aa6f.pdf

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 1401 2 2023 02 20 ادله غیر نقلی فقه مقاصدی عامّه در بوته نقد 55 76 8153 FA احمد خوانساری بلوار شهید صدوقی - خیابان حضرت ابوالفضل - دانش 14- پلاک 24 Journal Article 2023 06 28 استنباط احکام فرعی فقهی همواره مورد دغدغه فقیهان فریقین بوده زیرا که راه دستیابی به شریعت اسلامی منحصر در آن است. یکی از روش‎های استنباط، مقصدیابی احکام می‎باشد که برخی در دایره آن مقاصد کلی به تخریج فروع پرداخته‎اند. پذیرش چنین روش نسبت جدیدی، خود مستلزم واکاوی در ادله آن می‎باشد. از آن جا که روش فقه مقاصدی پا از مهدگاه خود فرا تر نهاده و کم و بیش وارد فقه شیعی نیز شده است اهمیت آن دو چندان است. در این مقاله سعی گردیده است به صورت توصیفی تحلیلی ضمن بیان ادله غیر نقلی فقه مقاصدی، نقدهایی بدان وارد گردد. http://mof.journals.miu.ac.ir/article_8153_0f358b8732dfff226cf27f4442d57a87.pdf

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 1401 2 2023 02 20 تحلیل نظریّۀ آخوند خراسانی در إجزأ اصول عملیّه 77 104 8154 FA محمد صادق فیاض سطح پنج جامعة المصطفی العالمیة محمد علی نجیبی فارغ التصیل سطح چهار جامعه المصطفی(ص) العالمیه Journal Article 2023 06 28 تا قبل از آخوند اصولیان در اصول عملیه نیز مانند امارات قائل به عدم اجزاء بودند و برخی اصولیان معاصر مانند مرحوم نائینی و خویی نیز، از آخوند انتقاد کرده اند. از این منظر، حکومت ادلۀ اصول عملیه حداکثر، حکومت ظاهری و تمام کارکردش نیز معطوف و مشروط به شک در حکم واقعی است. با کشف حکم واقعی مجالی برای حکومت تصور نمی‎شود تا سخن از اجزاء، معنا داشته باشد. این گفت‎وگو ادامه دارد و برخی از آخوند دفاع کرده است و این که درک درست از قضیه منوط به تحلیل دقیق از روابط بین ادله است. منتقدان آخوند گمان کرده‎اند ایشان از حکومت ادلۀ اصول عملیه بر احکام واقعی طهارت و نجاست، سخن گفته است در حال که ایشان از حکومت ادله بر آثار طهارت و نجاست، سخن می‎گوید. حکومت در این سطح جز آن که به اجزاء مأتی‎به از مأموربه واقعی منجر گردد، نتیجه‎ای دیگر ندارد. http://mof.journals.miu.ac.ir/article_8154_efb39acfac11ef01d52b6891aafeed65.pdf

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 1401 2 2023 02 20 تقلید از فقهای متوفی و غیر اعلم 105 130 8155 FA مهدی منتظرقائم گروه حقوق اسلامی- دانشکده حقوق- دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری Journal Article 2023 06 28 فقیهان برای فهم احکام شرعی از طریق ادله تلاش می‎کنند و نتیجه تحقیقات خود را در اختیار مکلفان قرارمی‎دهند. مکلفان نیز برای علم به تکالیف خود، به آثار فقیهان رجوع می‎کنند. بسیاری از فقها در پاسخ به این سؤال که «هر مکلف می‎تواند به یک یا چند فقیه، زنده یا متوفی، اعلم یا غیر اعلم رجوع کند» گفته‎اند: هر مقلدی باید یک مرجع زنده اعلم داشته باشد؛ اما با توجه به مبنای اصلی حجیت تقلید (که چیزی جز بنای عقلا نیست) و بررسی سایر ادله (به شیوه توصیفی-تحلیلی) می‎توان به این نتیجه رسید: هر مکلف در هر مسأله شرعی می‎تواند به فتوای یکی از فقهای زنده یا متوفی و اعلم یا غیر اعلم رجوع ‎کند و یکی از فتواها (هرچند آسان‎ترین آن‎ها) را مبنای عمل خود قراردهد. آگاهی‎ای که او از این طریق معتبر عقلایی به‎دست می‎آورَد برایش حجت است و او تکلیفی بیش از این ندارد. مرجعیت فقهی در انحصار فقیه زنده اعلم نیست؛ قابلیت تشخیص اعلم نیز مورد تردید است. http://mof.journals.miu.ac.ir/article_8155_1a0347f9935ccaef38bc936b7beac234.pdf

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 1401 2 2023 02 20 کاربرد نظریه روح معنا در علم اصول فقه 131 142 8156 FA حمید الهی دوست عضو هیئت علمی جامعه المصطفی نمایندگی اصفهان و مدیر گروه تفسیر محمد حسین عسکری کارشناس آموزش و پژوهش جامعه المصطفی نمایندگی اصفهان Journal Article 2023 06 28 یکی از نظریات مطرح شده از جانب علما برای حل مشکلات علمی در گستره معانی حقیقی نظریه روح معناست. این دیدگاه را نخستین بار غزالی طرح کرده است، پس از او در آثار بزرگان به‌ویژه ملاصدرا، فیض کاشانی و علامه طباطبایی نیز مطرح شده است. در این پژوهش کاربرد نظریه روح معنا در علم اصول فقه، طریقه استعمال آن، و به طور مشخص در مباحث وضع در قسم الفاظ علم اصول، پیرامون حالات وضع و اقسام آن و ارتباط وضع و موضوع له، بحث شده است. با توجه به یافته‎های این پژوهش، نمی‌توان نظریه روح معنا را در علم اصول پذیرفت، اگرچه پذیرش آن در علوم دیگر چون حکمت و تفسیر، برای برطرف نمودن اشکالاتی است که در عدم پذیرفتن این نظریه وجود دارد و بسیار راهگشا است. http://mof.journals.miu.ac.ir/article_8156_36fea775a4dfbfbce0cde797894335b2.pdf