جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 93 2 2014 09 23 Sheikh Ansari's Role in the Course of the Development of Procedural Principles سیر تحول اصول فقه عملیه و نقش وحید بهبهانی و شیخ انصاری در آن 5 20 1853 FA یعقوبعلی برجی Journal Article 1970 01 01 Sometimes a Mujtahid does not find any scriptural or textual proofs related directly to the subject-matter in which case he must inevitably rely on certain practical and procedural principles which originate in the (human) intelligence ('aql) as a source of derivation of Islamic laws or emanate from some existing generalities in textual sources. The existence of such principles have played a pivotal role in development and dynamism of jurisprudence to such an extent that one can, relying on them, opinionate on newly emerging and unprecedented subjects and can thus extract their rules which have been derived from reason and generalities in textual sources. Meanwhile, some scholars have played a very important role in the advancement and development of the procedural principles. This article aims to study the course of the development of the procedural principles from the time of Sheikh Mufid until the present era. Especially, the momentous role of two of the most renowned figures in the development of the procedural principles have been examined, their thoughts in the area of procedural principles as well as their innovations and novel ideas have been highlighted. گاه مجتهد برای بیان حکم شرعی دلیلی نقلی که مستقیماً با موضوع مرتبط باشد نمی‌یابد، به ناچار باید به اصولی به نام اصول عملیه استناد کند که از منبع عقل یا از برخی عمومات موجود در منابع نقلی سرچشمه گرفته است. وجود اصول عملیه نقش فراوانی در پویایی فقه داشته است، به طوری که با استفاده از آن می‌توان در مورد موضوعات جدیدی که سابقه‌ای در شریعت نداشته است، نظر داد و حکم آن را با اصول برگرفته از عقل و عمومات نقل، استخراج کرد. در این بین برخی از فقهای اسلامی نقشی مهم در تحول و پیشرفت اصول عملیه داشته‌اند. در این مقاله بعد از بررسی سیر تحول اصول عملیه از زمان شیخ مفید تا عصر حاضر، نقش دو تن از فقهای پیشرو در ایجاد تحول در اصول عملیه بررسی شده و با بیان اندیشه‌های ایشان در باب اصول عملیه، نوآوری‌های ایشان در اصول عملیه تبیین شده است.

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 93 2 2014 09 23 The Method of Criticizing Deduced Juridical Opinions روش نقد آرای اجتهادی * 7 34 1876 FA یعقوبعلی برجی Journal Article 1970 01 01 Criticizing views and thoughts does not necessarily mean rejecting or confronting them; in fact, a criticism is meant to study and evaluate the origins, dimensions and implications of an idea or viewpoint in a fair way. Naturally, just as interpreting and understanding those ideas and theories are dependent on certain principles and special rules, criticizing them also requires observance of certain procedures and framework without which the possibility of any critical confront would get reduced. The exact number and order of the rules which the methodology of criticism is based upon, can be dependent on the type of work and approaches. However, when it comes to criticizing the juridical opinions which generally derive from the Holy Quran and prophetic traditions, the first step is to have a clear understanding of the categorization of sciences into mentally-posited (e'tibariat) and existential (takviniyat). The next step is to understand the presuppositions and implications of the theories without which one would have an imperfect imagination of the nature of the work which is supposed to be criticized. As well, the criticizer must avoid mixing up the motivations and motives so that he may not end up falling into a personal dispute and may distance himself from being fair in all stages. In addition, criticizing a deduced juridical view depends on certain principles which can be identified through looking at the issues of Fiqh (jurisprudence). نقد نظریه‎ها و اندیشه‎ها‌ لزوماً به‌ معنای‌ رد و یا مقابله با آن نیست‌، بلکه‌ نقد به‌ معنای‌ بررسی و ارزیابی‌ ریشه‎ها، ابعاد و لوازم یک اندیشه‌ به شکل منصفانه است‌. به طور طبیعی، همان گونه که تفسیر و برداشت محض از نظریه‎ها منوط به اصول و قواعد ویژه است، نقد آن هم مقتضی رعایت اسلوب مشخصی است که بدون رعایت چهارچوب آن، ضریب موفقیت هرگونه مواجهۀ انتقادی، تنزل پیدا خواهد کرد. تعداد و ترتیب دقیق قواعدی که روش‎شناسی نقد مبتنی بر آن‎هاست ممکن است وابسته به نوع اثر و رویکرد نوسان داشته باشد. اما در نقد آرای اجتهادی که غالباً مستند به قرآن کریم و سنت است، گام نخست درک روشن از طبقه‎بندی علوم به اعتباریات و تکوینیات است. مرحلۀ بعد، شناخت پیشینه‎ها، پیش‎فرض‎ها و لوازم نظریه‎هاست که بدون آن تصور از ماهیت اثر مورد نقد، ناقص خواهد بود. همچنین منتقد باید از خلط انگیزه‎ها با انگیخته‎ها اجتناب کند تا مبادا به جای نقد علمی، به ورطه‎های منازعات شخصی سقوط کند و در تمام مراحل، از انصاف فاصله نگیرد. علاوه براین، نقد آرای اجتهادی، قواعدی دارد که با نگاه موردی به مسائل فقه، قابل شناسایی است.

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 93 2 2014 09 23 Principles of Jurisprudence نقش فلسفه اسلامی در ارتباط با زیرساخت‌های دانش اصول فقه * 21 46 1854 FA علی رحمانی فرد علی عسکری وزیری Journal Article 1970 01 01 The relationship between the principles of jurisprudence [Usul-e Fiqh] and other sciences including philosophy is an issue which, if investigated, would enable researchers to make stronger and more efficient theories. The present research aims to study the role of Islamic philosophy in connection with the substructures of the principles of jurisprudence. In this article, first the extent to which other sciences need Islamic philosophy has been explained. Then the role of Islamic philosophy in connection with the substructures of other sciences especially the principles of jurisprudence has been discussed in the sense that the Islamic philosophy can play two important roles in regards to the substructures of Ilm al-Usul, one being the formation of the substructures and second being their consolidation. As many as 60 principles or rules (Qawa'ed) have been discovered and explored in this story. These principles are instrumental in the formation of the substructures of the principles of jurisprudence. These substructures in turn serve as a foundation for inferring and deducing Islamic laws. In fact, mentioning these rules does not necessarily mean that they are accepted by late Akhund Khurasani. However, since Akhund has mentioned them, the writer has also touched them and criticized some. مسئله پیوند دانش اصول فقه علوم دیگر و از جمله فلسفه، مهم‌ترین مسئله‌ای است که تحقیق در آن، راه را برای نظریه‌های توانمندتر و کاربردی‌تر می‌گشاید. پژوهش حاضر، نقش فلسفه اسلامی در ارتباط با زیرساخت‌های دانش اصول فقه بررسی می‌کند. در این مقاله، ابتدا وجوه نیازمندی سایر دانش‌ها به فلسفه اسلامی ذکر می‌گردد. در ادامه نقش فلسفه اسلامی در ارتباط با زیرساخت‌های علوم بالاخص اصول فقه تبیین می‌شود، به این بیان که فلسفه اسلامی می‌تواند دو نقش بسیار مهم در ارتباط با زیر‌ساخت‌های دانش اصول ایفا کند که عبارتند از: شکل‌دهی به زیر‌ساخت‌ها و تقویت آن‌ها. تعداد قواعد کشف و استخراج شده در این تحقیق به ۶۰ مورد می‌رسد، این قواعد به شکل‌دهی زیر‌ساخت‌های اصول فقه کمک می‌کنند و این زیر‌ساخت‌ها نیز به نوبه خود مبنایی برای استنباط احکام شرع هستند؛ البته ذکر این قواعد به معنی این نمی‌باشد که همه این قواعد مورد قبول مرحوم آخوند می‌باشند و برخی از این قواعد را مورد نقد و بررسی قرار می‌دهیم.

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 93 2 2014 09 23 The Meaning of the Authority of Amaraat (Signs) according to Three Learned Scholars * معنای حجیت امارات از منظر اعلام ثلاثه * 35 68 1877 FA علی رحمانی فرد سبزواری Journal Article 1970 01 01 This article studies the authoritativeness in respect of the signs (amaraat) on the basis of tanzil (lit. substitution), tanjis (validation), ta'zir (presenting an excuse) and taqsim-e kashf (exploratory division) demonstrating the effects and implications of each one of these bases for the readers as well as explaining the position of Shaykh Ansari who believes that an amarah (sign) is nothing but a way leading to the reality or a mirror reflecting the truth of the matter and that it (amarah) should be treated as knowledge. On the contrary, late Akhund Khurasani is of the view that what is taken to be into consideration in respect of the amaraat is that they hold good and one can resort to them to justify himself or excuse himself. According to late Mohaqiq Naeini, the amaraat are meant to discard the possibility of something being the opposite of the signs and submitting oneself to what is very likely to be the truth. His view is better known as 'exploratory division' (taqsim-e kashf). These are the three theories which have been discussed by the writer who has preferred the third theory saying that narrations and normative conduct of the sensible people corroborate it completely and that the other views are not free from flaw and defect. مقاله پیش رو حجیت در باب امارات را بر مبنای تنزیل، تنجیز، تعذیر و تقسیم کشف مورد بررسی قرار داده و آثار مترتب بر هریک از این سه مبنا را در دید خوانندگان قرار داده است، به وجوه تفاوت بین مبنای شیخ اعظم که قائل به اماره بر وجه طریقیت و مرأتیت و تنزیل اماره به منزله علم است و مبنای محقق خراسانی که قائل است مجعول در امارات منجزیت و معذریت است و مبنای محقق نائینی که مجعول در باب امارات را تقسیم کشف، القای احتمال خلاف و علم تعبدی می‌داند اشاره کرده است. از بین این سه نظر، نظریه تقسیم کشف را برگزیده، دلالت روایات و سیره عقلا را به رأی مختار تمام می‌داند و سایر انظار را خالی از اشکال نمی‌داند.

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 93 2 2014 09 23 Internal and External Evidences and Their Contradiction عرف و نقش استقلالی و آلی آن در فقه و حقوق 47 76 1855 FA عزیزاللّه فهیمی محمد سلطانیه Journal Article 1970 01 01 The conflicting oral testimonies are one of the important issues in legal discussions. What is generally said is that the presence of two just witnesses is sufficient as a proof of something. At times it happens that the claimant may have two witnesses while the defendant too might present two witnesses in which case the first testimony is contradicted by the second. This contradiction is the subject of study in this article. If the two sides are the parties to the legal case, they will take an oath or do nokul (lit. refusal) in which case the thing which the two sides are disputing over will be halved. Some jurists like Sheikh Tusi (ra) are of the view that the denier has no right to present two witnesses. They have said that the denier has the right to only take an oath, not to present witnesses. Some other jurists like Allamah Hili (ra) have stated that the denier has the right to present witnesses. In fact, it has been said that the denier has such a right only in non-legal cases. However, there are people like Abu Salah al-Halabi who believe that the denier has the right to present witnesses (internal evidence) and if their oral testimony contradicted that of the plaintiff (external evidence), the testimony of the denier takes precedence. Some jurists like late Naraqi and Imam Khomeini (ra) are of the view that in the case of contradiction between the testimonies of the two parties, the denier's testimony takes precedence. Indeed, every single approach in this regard has its own respective reasons and arguments. The writer is of the view that occurrence of contradiction is possible between internal and external evidences and some jurisprudents like Sheikh Tusi (ra) have finally said: "If the external testimony mentions the cause for its testimony, it will take precedence." The Second Martyr (ra) also gives precedence to internal testimony to internal one in case the proofs are equally credible. But the true opinion is that none of the evidence precedes the other. If both evidences are dominant, the denier has to take an oath and the decree will be issued in favor of the one who is holding the property in possession. از جمله مقوله‌های پرگفت‌وگو مقولهٔ عرف است که فهم و شناسایی آن در اجتهاد و طریق استنباط نقش بسزایی دارد. اما مانند بسیاری از گفتمان‌های مطرح در علوم انسانی، برخی در آن راه افراط را پیموده و گفته‌اند اگر پیامبر’ در عصر ما ظهور می‌کرد، با قبول عرف زمان، از مردم می‌خواست تا حیاتشان را به کانون دین معطوف نمایند. و یا گفته‌اند آیه «ان الحکم الا لله» اصلاً مربوط به قانون‌گذاری الهی نیست، بلکه مربوط به دادرسی نهایی درباره حق و باطل است که غیر از دادرسی حقوقی است. در مقابل برخی گفته‌اند حیطهٔ عرف بسیار محدود است و احکام رطب و یابس‌ها در کتاب و سنت آمده است و عرف حتی حق تعیین واژه‌های مرکب را نیز ندارد، بلکه فقط می‌تواند معنای واژه‌های مفرد مثل «انسان» یا «حیوان» را تعیین نماید و تعیین معنای واژهٔ «حیوان ناطق» هم با عرف نیست. در این نوشتار، نقش استقلالی عرف در استنباط و سند بودن برای احکام شرع، همان‌گونه که عقل منبع قرار گرفته، مردود اعلام شده و کاربرد غیر استقلالی عرف به عنوان کاربرد ابزاری مورد قبول قرار گرفته و موارد متعدد این استفادهٔ ابزاری، بررسی شده است.

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 93 2 2014 09 23 A Research into the Methodology of the Sunnite's Principles of Jurisprudence پژوهشی در روش‌شناسی اصول فقه اهل سنت * 69 92 1878 FA محمدعلی اسماعیلی Journal Article 1970 01 01 The methodology of the principles of jurisprudence (Usul-e Fiqh) aims to analyze and study the mechanism for studying the issues and subject-matters of the principles of jurisprudence; it elaborates on the method for discussion in this discipline. The methodology of the principles of jurisprudence, is a part of the "philosophy of Ilm al-Usul" which is a branch of 'added philosophy'. In Usul-e Fiqh of Ahl al-Sunnah, three major methods for analyzing and studying legal issues were identified and recognized: theoretical method (method of theologians); jurisprudential method (method of jurisprudents) and combined method. The most famous of these methods is the theoretical method which seeks to discuss, study and analyze legal theories or the issues regarding the principles of jurisprudence in a way which is characteristic of theologians. In this method, the issues of Ilm al-Usul are studied theoretically without being influenced by the secondary jurisprudential issues of the jurisprudential schools. Shafi'i is said to be the founder of this method and after him it was adopted by the Usuli schools of the Maliki, Hanbali, Zaheri and Mu'tazili sects. The analysis and study of the issues of Usul according to the jurisprudential method has been with a view to the secondary jurisprudential issues of the respective denomination. It is completely influenced by the secondary jurisprudential issues and the explication of the rules of jurisprudence in coherence with juridical details that have been transmitted from the leaders of the denominations. Some of the scholars of Ilm al-Usul, critically assessing the two foregoing methods, have attempted to present a third method which is a combination of those two methods for analyzing the issues of Ilm al-Usul. روش‎شناسی اصول فقه به تحلیل و بررسی مکانیزم بررسی مسائل علم اصول می‌پردازد و شیوۀ بحث در علم اصول را بازگو می‎نماید. روش‎شناسی علم اصول، جزء مسائل «فلسفۀ علم اصول» است که شاخه‎ای از «فلسفه‎های مضاف» را تشکیل می‎دهد. در اصول فقه اهل سنت، سه روش عمده در شیوه تحلیل و بررسی مسائل اصولی با توجه به فروعات فقهی پدید آمد: روش نظری (روش متکلمان)؛ روش فقهی (روش فقیهان) و روش تلفیقی. مشهورترین روش در علم اصول، روش نظری است که به شیوۀ متکلمان به تحلیل و بررسی مسائل اصولی می‌پردازد. در این روش، مسائل علم اصول به شیوۀ نظری و به دور از تأثیرپذیری از فروع فقهی مذاهب مورد بررسی قرار می‎گیرد. پایه‌گذار این روش، شافعی قلمداد شده و این روش پس از شافعی، مورد پذیرش اصولیان مالکی، حنبلی، ظاهری و معتزلی قرار گرفت. تحلیل و بررسی مسائل اصولی در روش فقهی با ملاحظۀ فروع فقهی مذهب مورد نظر بوده و کاملاً متأثر از فروع فقهی بوده و تقریر قواعد اصولی کاملاً متناسب با فروع فقهی‎ای است که از ائمۀ مذاهب نقل شده است. برخى اصولیان با نگاهى انتقادى به نقاط ضعف و قوت دو روش پیشین، تلاش کرده‏اند تلفیقى از آن دو روش را در ضمن روش سومی در تحلیل مسائل علم اصول ارائه دهند.

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 93 2 2014 09 23 A Critical Assessment of the Foundational Goals of the Islamic Law in Ghazzali's Thought قرائت تحلیلی – انتقادی از نظریه مقاصد شریعت در اندیشه غزالی 77 102 1856 FA علی سائلی محمدصادق فیاض Journal Article 1970 01 01 Maqasid al-Shari'ah as the philosophy of Islamic laws or the purposes of Islamic faith which have also recently made their way into Shia researchers' studies is, in fact, the intellectual legacy of Abu Hamid Ghazzali, a sixth-Islamic century Shafe'ei jurist. It was Ghazzali who, for the first time, used the foundational purpose of the Islamic faith as a theory through which to do away with a part of the issues for which there were no explicit references in the Quran and prophetic tradition. This was an approach different from those of his predecessors but it was consistent with rational standards. Obviously, the proposition of such an idea having certain implications in Sunni jurisprudence is unprecedented in Shia jurisprudence and the need for such a theory was never felt because the Shia jurisprudence relying on the doctrines of the infallible leaders in all domains not only benefits from specific explicit evidences but it also has certain principles through which it can continue to address all areas of human life without having to resort to any other tools. In addition, the theory itself needs to be mused over since it is confined to five fundamental goals, not to mention the fact that it is not compatible with the major principles of Ash'arite school of jurisprudence and that it lacks genuineness as compared to analogy and masalih mursalah (consideration of public interest). نظریۀ مقاصد شریعت که اخیراً در مطالعات فقه‏پژوهان شیعی نیز کم و بیش راه یافته، میراث اندیشه‏های ابوحامد غزالی از فقهای شافعی قرن ششم هجری است. غزالی برای نخستین‏بار از مقاصد شریعت در جایگاه یک نظریه استفاده کرد تا بر اساس آن تکلیف بخشی از حوزه‏های مالانص فیه را به شکل متفاوت از اسلاف خویش با رویکرد فقه شافعی و البته مطابق موازین عقلانی حل نماید. روشن است طرح چنین ایده‌ای با مبانی و لوازمی که در فقه اهل ‌سنت دارد، در فقه شیعه سابقه‏ای نداشته و ضرورتی هم برای آن احساس نمی‏شود، زیرا فقه شیعه به برکت آموزه‏های پیشوایان معصوم^ در تمام حوزه‏ها، افزون بر نصوص خاص، اصول ویژه‏ای دارد که می‏تواند براساس آن تکلیف تمام حوزه‏های حیات انسانی را با حفظ استقلال، کماکان پوشش دهد. علاوه براین، خود نظریه در بستر اصلی خود اولاً، از نظر حصر و ترتیب مقاصد در پنج موضوع، ثانیا، از جهت همخوانی با مبانی کلان مکتب اشعری و بالاخره، از جهت اصالت آن در برابر قیاس و مصالح مرسله، جای تأمل دارد.

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 93 2 2014 09 23 The Expediency of Taking Easy on the Duty-Bound according to Late Mustafa Khomeini. (With Reliance on Tahrirat fi al-Usul)* مصلحت تسهیل از دیدگاه آقا مصطفی خمینی (با اتکا به کتاب تحریرات فی الاصول)* 93 114 1879 FA هادی شمس آبادی Journal Article 1970 01 01 Late Mustafa Khomeini is one of the upright and prominent jurists who was like a shining sun in various areas of Islamic sciences such as jurisprudence, principles of jurisprudence, hadith, biography, Quranic sciences, tafsir and so forth leaving behind invaluable works. Without doubt, there were but few people before the revolution who might not know him for his sublime thoughts and special views in the area of jurisprudence and its principles. In the principles of jurisprudence, he gave special attention to "the expediency of taking easy on the duty-bound" (maslahat-e tashil). The expediency of taking easy is a suggestion made by contemporary scholars and it has gained rampant use among them. However, given the fact that 'the expediency of taking easy' is rooted in philosophical foundations of the principles of jurisprudence and that its effects appear on the principles which a Mujtahid may use to deduce Islamic laws, it must be exhaustive and wide-ranging but such a thing has been less often seen with them. Late Ayatollah Mustafa Khomeini is the leading scholar in terms of identifying the areas of presence and application of this theory. He has taken notice of such things which seem to have gone unnoticed by others. That is because late Mustafa Khomeini (ra) takes the discussion concerning the expediency of taking easy far beyond the authoritativeness of dhunun (conjectures and surmise) making use of it in all literal discussions, urgencies, practical rules, collective duties, optional obligations and many other areas. آقا مصطفی خمینی از جمله فقیهان استواراندیشی است که در زمینه‌های گوناگون علوم اسلامی همانند فقه، اصول، حدیث، رجال، علوم قرآنی، تفسیر و… مانند آفتابی درخشیده و در هر زمینه، آثار گران‌سنگی را از خود به یادگار گذاشته است. بی‌تردید کمتر کسی قبل از انقلاب بود که از بلندای اندیشه، و آرای خاص او در در زمینۀ فقه و اصول آگاه نباشد. وی در اصول توجه ویژه‌ای به «مصلحت تسهیل» دارد. مصلحت تسهیل اقتراحی است از سوی اصولیان متأخر که در لسان آن‌ها رواج بسیار یافته است. اما از آنجا که مصلحت تسهیل ریشه در مبنای فلسفی اصول فقه دارد و اثر آن در مبانی استنباط مجتهد ظاهر می‌شود، باید شمول و محدودۀ آن در اصول چشمگیر باشد، اما چنین چیزی از آنان کمتر دیده شده است. مرحوم حاج آقا مصطفی در شناسایی عرصه‌های حضور و کاربرد این نظریه از دیگران پیشگام‌تر است و به مواردی تفطن یافته که گویا از انظار دیگر اصولیان پنهان مانده است. چرا که مرحوم حاج آقا مصطفی بحث از مصلحت تسهیل را فراتر از حجیت ظنون دانسته و در تمام مباحث ظاهری، اضطراری، اصول عملیه مقدمات مفوته، واجب کفایی، تخییری ... و چند جای دیگر وارد نموده به آن استناد نموده است.

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 93 2 2014 09 23 Musing over the Authority of Reason Restricted to Perceptions Close to the Sense and Praised Views تأملی بر نظریه انحصار حجیت عقل در مدرکات به حس و آرای محموده 103 124 1857 FA مهدی بزرگر Journal Article 1970 01 01 The human intelligence is one of the sources of derivation of Islamic laws. There is no doubt about this faculty being a valid and authoritative source according to Shia school of jurisprudence. When it comes to the limits and extent of the authority of reason ('aql), an extensive discussion has taken place among the scholars of Ilm al-Usul but still there is not a comprehensive and complete standpoint and a perfect image that might have meticulously studied and reflected the different layers of the issue. The writer of this article critically assesses two famous views in this connection one being "the authority of reason restricted to perceptions close to the sense" and the other being "the authority of reason being restricted to praised views (Aarai mahmooda). یکی از ادلۀ اربعه در فقه که حجیت آن در فقه شیعه امری است مسلّم، عقل است. دربارهٔ حدود حجیت عقل و مرزبندی عقل حجت از لاحجت، مباحث گسترده‌ای از سوی اصولیان صورت گرفته، اما هنوز نظریه‌ای جامع و کامل که تمامی لایه‌های بحث را موشکافی کرده باشد و تصویری جامع به دست دهد وجود ندارد. نگارنده در این مقاله دو مورد از نظریات معروف را که یکی «انحصار حجیت عقل در مدرکات قریب به حس» و دیگری «انحصار حجیت عقل در آرای محموده» است در بوتهٔ نقد گذاشته است.

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 93 2 2014 09 23 Pondering over the Benefits of Saheh and A'am تامّلی بر ثمرات مبحث صحیح و اعم* 115 140 1880 FA مهدی برزگر Journal Article 1970 01 01 Saheh (lit. correct) and a'am (lit. more general) are among the topics studied and discussed in the books regarding the principles of jurisprudence. In fact, this topic is considered to be among the basics of literal discussion in the principles of jurisprudence; it seeks to explore the things for which the terms pertaining to acts of worship and transactions have been coined. The writer endeavors to conclude whether those words have been coined for the 'correct use' (saheh) or they are more general and can be used for both correct and incorrect uses. The writer tries to give an accurate explanation of the contended area and he has made efforts to contemplate on the benefits which have been attributed to it, and finally substantiate the fruitlessness of this discussion. صحیح و اعم یکی از مباحثی است که در کتب اصولی مورد بحث و بررسی قرار می‎گیرد. این بحث در حقیقت از مبادی لغویه برای اصول فقه به شمار می‎رود و در صدد کشف موضوع‌له الفاظ عبادات و معاملات است که آیا برای خصوص صحیح وضع شده‎اند یا اعم از آن. نگارنده ضمن تبیین دقیق‎تری از محل نزاع در این مبحث، تلاش کرده است تا ثمرات گفته شده برای آن را مورد تامل قرار دهد و بی‎ثمر بودن این بحث را به اثبات برساند.

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 93 2 2014 09 23 Functions and Authoritativeness of a Philologist's Saying in Jurisprudential Studies قول لغوی، کارکردها و ادله حجیت آن در مطالعات فقهی* 125 149 1858 FA سید محسن کاظمی Journal Article 1970 01 01 The authoritativeness of the individual meaning of a word as provided by a philologist is a subject-matter with special significance and relevance to the principles of jurisprudence and jurisprudential philology. The present study sorting out the functions and authority aims to say that identifying the different applications of a word and knowing their general and specific, real and figurative meanings as well as their apparent significations are among the functions of a philologist's word. As well, based on the principle of tawatur (mass transmission) and validity of a special surmise on the authority of a philologist's saying, it can be said that one may take for granted the tawatur of a number of words based on the induction or analysis carried out by the philologist. It is therefore possible to accept the authority of a report transmitted by a single reporter which bears other requirements of authoritativeness (hujjiyah). As well, we can accept the validity of a philologist's saying provided that the philologist is indepth knowledge of philology and is fully confident and that there is no other probability for understanding the meaning. Thus, the preliminaries of the argument for insidad (lit. closure) would be practically incomplete and the third approach would be incorrect. حجیت معانی افرادی یک واژه از گذر مراجعه به قول لغت‌شناس، موضوعی است که با سابقهٔ هزار سالهٔ خود در اصول و فقه‌اللغه جایگاه ویژه‌ای یافته است. نگارش فرارو با تفکیک میان کارکردها و حجیت، شناخت و استقرای موارد استعمال یک واژه در اعم از معانی و مصادیق، تشخیص معانی حقیقی از مجازی، شناخت جزئیات معنایی و ظهور کلام را از جمله کارکردهای قول لغوی دانسته است. همچنین با توجه به وجود دو مبنای تواتر و انعقاد ظن خاص بر حجیت قول لغوی، می‌توان به تواتر پاره‌ای واژگان مبتنی بر استقرای لغت‌شناس جزم نمود و به حجیت خبر واحد واجد شرایط حجیت و نیز حجیت اجتهادهای لغت‌شناس به شرط احراز خبرویت و اظهار نظر جزمی وی و عدم وجود راهی دیگر برای فهم معنا معتقد شد. با این ترتیب، مقدمات دلیل انسداد عملاً ناتمام خواهند ماند و مبنای سوم ناصحیح است.

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 93 2 2014 09 23 The Possibility of Homonymous Terms with Disparate Meanings in the Quran according to Mohaqiq Khurasani امکان اشتراک لفظی و وقوع آن در قرآن در اندیشه محقق خراسانی * 141 164 1881 FA محمد علی نجیبی روح الله حسینی Journal Article 1970 01 01 There are three main views about homonymous terms with disparate meanings or one word for different realities (ishtirak lafzi): a) Homonymous terms with disparate meanings are impossible, b) homonymous terms with disparate meanings are not necessary, c) homonymous terms with disparate meanings are neither impossible nor is it necessary; rather it is something possible. In addition, there are some people who think that the use of one word for different realities is impossible in the Quran but it is possible elsewhere. Late Mohaqiq Khurasani believes in the possibility of homonymous terms with disparate meanings in the position of coinage of terms. He has also narrated and criticized the arguments associated with its necessity and impossibility, offering three reasons to substantiate its possibility. This study provides answers to relevant questions as well as reasons which prove the possibility of homonymous terms with disparate meanings. در مشترک لفظى سه دیدگاه کلی قابل تصور است: الف. مشترک لفظی، محال است. ب. مشترک لفظی ضرورت دارد. ج. مشترک لفظی نه محال و نه ضروری است، بلکه امری ممکن است. علاوه بر این سه دیدگاه، برخی معتقدند مشترک لفظی در قرآن ناممکن و در غیر آن ممکن است. محقق خراسانی معتقد به امکان و وقوع مشترک لفظی در مقام وضع است و ادلۀ ضرورت و ناممکن بودن آن را نقل و نقد کرده و برای امکان آن سه دلیل اقامه نموده است. در این نوشتار پاسخ‌های ایشان به دیگران و دلایل اثبات امکان مشترک لفظی بررسی می‌شود.

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 93 2 2014 09 23 The Relationship of a Homonymous Word with the Esoteric Meaning of the Quran نسبت استعمال لفظ در بیش از یک معنا با معانی باطنی قرآن * 7 30 1859 FA سید محمود طیب‌حسینی Journal Article 1970 01 01 One of the discussions brought up in the principles of jurisprudence (Usul-e Fiqh) is the use of a homonymous word, a word that has more than one meaning. It has been a matter of contention and discrepancy among the scholars of Ilm al-Usul whether or not it is permissible to use a word in more than one meaning. The main area around which discussions have been taking place is the Quran because one of the dimensions of the Quran is its inward meaning. Historically speaking, it was Raghib Isfahani (d. 425 A.H.) who first established a link between the esoteric meanings of the Quran and the use of the words in more than one meaning. However, this relationship and link has remained hidden to the scholars and experts in the field of the principles of jurisprudence. In the Shiite’s Usul-e Fiqh, it was about two hundred years ago when, in the time of Akhund, the author of Kifayah, the discussion concerning the relationship between the esoteric meanings of the Quran and the use of a word in more than one meaning was brought forth. Akhund himself viewed that the esoteric meanings were alien to the use of a word in more than one meaning. In the present article, after giving a brief account on the history of this topic, various opinions have been put forth and elaborated on the relationship between the inward meanings of the Quran and the use of a word in more than one meaning and it has been proved that a word with more than one meaning includes and encompasses the esoteric meanings also. یکی از مباحث اصول فقه مسئلۀ استعمال الفاظ در بیش از یک معناست. از آغاز طرح این مسئله، همواره میان اصولیان اختلاف نظر بوده است که آیا استعمال لفظ در بیش از یک معنا جایز است یا جایز نیست. موضوع اصلی این مسئله نیز الفاظ قرآن مجید بوده است. از سویی یکی از ابعاد معانی قرآن معانی باطنی آن بوده است. با اینکه از لحاظ تاریخی نخستین بار راغب اصفهانی میان معانی باطنی قرآن و مسئلۀ استعمال الفاظ در بیش از یک معنا پیوند برقرار کرد، همواره این پیوند و ارتباط از چشم اصولیان پنهان مانده است. در اصول فقه شیعه ابتدا در حدود دو قرن پیش از این و به طور رسمی از زمان آخوند صاحب کفایه در همه‌جا دربارۀ ارتباط معانی باطنی قرآن با استعمال لفظ در بیش از یک معنا بحث شد و آخوند، خود بر بیگانگی معانی باطنی قرآن با استعمال لفظ در بیش از یک معنا نظر داد. در مقالۀ حاضر بعد از بیان سیر تاریخی این موضوع، دیدگاه‌های مختلف دربارۀ رابطه معانی باطنی قرآن با مسئلۀ استعمال لفظ در بیش از یک معنا بیان و شمول استعمال لفظ در بیش از یک معنا در معانی باطنی اثبات شده است.

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 93 2 2014 09 23 The Need for Removing Redundant and Additional Discussions from Usul-e Fiqh ضرورت پیرایش اصول فقه از مباحث زائد* 31 60 1860 FA یعقوبعلی برجی مهدی برزگر Journal Article 1970 01 01 The Principles of Jurisprudence (Usul-e Fiqh) being an instrumental science is an inevitable need and essential for deriving and deducing Islamic laws. While every science is useful and inclusive of important discussions, it may feature some negative aspects which would overshadow its benefits and advantages. Thus, the pathology of sciences seems to be one of the most important needs that would ensure healthy and dynamic scientific progress and which, if neglected, would lead to grave consequences. One of the challenges facing Usul-e Fiqh is to consider it as an independent science, not as a prelude to other sciences or as instrument for derivation of Islamic laws, not to mention the fact that it is expanding with discussions that have no role in a jurisprudential argumentation. While stressing on the need for Usul-e Fiqh and its being instrumental in the derivation of Islamic law, the writer describes the inclusion of unnecessary entries and expansion of this science as dangerous and harmful to the discipline in its entirety. Thus, he has proved the need for removing and doing away with the additional and redundant discussions within this branch of instrumental science. اصول فقه به عنوان دانشی آلی و مقدمی برای فقاهت و استنباط احکام شرعی ضرورتی اجتناب ناپذیر است. هر دانشی در عین مفید بودن و اشتمال بر مباحثی ضروری، ممکن است گرفتار آفات و آسیب‌هایی شود که فواید آن را تحت الشعاع قرار دهد. از این‌رو، آسیب‌شناسی علوم یکی از مهم‌ترین نیازهای سلامت و پویایی حرکت علمی به شمار می‌آید که غفلت از آن زیان‌های ناگواری در بر دارد. از جمله آسیب‌هایی که دانش مبارک اصول فقه را از دیرباز تهدید می‌کند، نگاه استقلالی به آن و خروجش از جنبۀ مقدمی و ابزاری برای فقاهت و به تبع آن تورم و تکثیر مباحث زائدی است که نقشی در مقام فقاهت ندارد. نویسنده در این مقاله ضمن تأکید بر ضرورت دانش اصول فقه و اثبات این حقیقت کوشیده است با شناسایی مدخل‌های ورود مباحث زائد در آن، تورم را به عنوان آسیبی خطرناک برای اصول فقه معرفی کند و ضرورت پیرایش این دانش از مباحث زائد را به اثبات برساند.

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 93 2 2014 09 23 Comparing Semantics in the West with the Principles of Jurisprudence مقایسه معناشناسی در غرب با اصول فقه * 61 84 1861 FA راضیه امینی صدیقه حاتمی Journal Article 1970 01 01 Hermeneutics is the theory and methodology of interpretation, i.e. the theory of achieving an understanding of texts, utterances, and so on which first came into being in the West. Given the fact that this science came to be known gradually in the Islamic scientific circles and there are similarities and differences between pre-modern hermeneutics and certain topics discussed within Usul-e Fiqh, this research seeks to analyze and examine Western semantics in a bid to compare it with Usul-e Fiqh. The conclusion drawn out is that the pre-modern hermeneutics subscribes to determining the meaning of the text considering it as ‘intended by the author’. Thus, it is of the view that the author’s intent is understandable and it seeks a method which would help reach it. When it comes to the principles of jurisprudence, the purport of the text is contained in what the speaker or writer means. On the other hand the necessity of the author’s experience by the interpreter, as said by pre-modern hermeneutics, is not acceptable to the scholars of Usul. Obviously, they do believe that the circumstances, individual situations and circumstantial evidence do have an impact on what is perceived and understood later but the author’s renewed experience within the interpreter is not a necessary condition for understanding the author. دانش هرمنوتیک و مباحث مرتبط به آن تلاشی است معاصر در راستای فهم متون که در مجامع علمی غربی شکل گرفت. با توجه به اینکه این دانش به تدریج در میان محافل علمی اسلامی نیز مطرح شد و وجود شباهت‌ها و تفاوت‌های هرمنوتیک پیشامدرن و مباحث علم اصول در زمینۀ فهم و قواعد آن، این پژوهش درصدد است به تحلیل و بررسی معناشناسی غربی و مقایسه آن با علم اصول فقه بپردازد. از نتایج بحث اینکه هرمنوتیک پیشامدرن به تعین معنای متن قائل است و آن را همان مراد مؤلف و فهم آن را ممکن می‌داند و به دنبال ارائۀ روش برای رسیدن به مراد مؤلف است. در اصول فقه نیز دانشمندان معنای متن را همان مراد گوینده یا نویسندۀ آن می‌دانند. از سوی دیگر، لزوم تجربۀ مؤلف در مفسر بدان‌گونه که در هرمنوتیک پیشامدرن گفته شده، مورد قبول اصولیان نیست. البته اصولیان نیز رعایت حالات فردی مؤلف و شرایط و اوضاع زمان صدور و قرائن حالیه را در فهم مراد دخیل می‌دانند، ولی تجدید تجربۀ مؤلف در درون مفسر را شرط لازم فهم مراد مؤلف نمی‌شمارند.

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 93 2 2014 09 23 The Philosophy of Application of Philosophical Rules in Principles of Jurisprudence فلسفۀ کاربرد قواعد فلسفی در علم اصول* 85 113 1862 FA محمد علی اسماعیلی Journal Article 1970 01 01 The relationship between philosophy and Principles of Jurisprudence is examined in two main areas: First, the logical relationship between philosophy and Principles of Jurisprudence; Second, the historical and existing relationship between philosophy and Ilm al-Usul. The former constitutes the logical and epistemic foundation of the latter. When it comes to the validity and correctness of applying philosophical rules in the Principles of Jurisprudence, there are two major opinions: First, there is no logical relationship between philosophy and Ilm al-Usul. This opinion is held by Mohaqqiq Isfahani and favored by Allamah Tabatabai, Imam Khomeini and Shahid Mutahhari. After these scholars, the claim that the truth and consideration (e’tibar) are mixed up and confused in the arguments presented in Ilm al-Usul, gained credit and momentum. The second opinion is that there is a relationship between philosophy and Ilm al-Usul. The most important reason given by the proponents of the first opinion is that actual and real perceptions are mixed with those which are mentally-posited. According to the writer, the second opinion is solid and defendable and that the following arguments have been presented to substantiate it: First, the binding rules known as Ahkam-e Taklifi (defining rules) are not mentally posited; second, the discussions taking place in Ilm al-Usul are analytical; third, the actuality enjoys the support of Ilm al-Usul. Additionally, the argument put forth by proponents of the first opinion is insufficient and that it is applied to varying mentally-posited concepts. ارتباط میان فلسفه و اصول فقه در دو محور بررسی می‌شود: محور اول: ارتباط منطقی میان فلسفه و اصول فقه؛ محور دوم: ارتباط تاریخی و موجود میان فلسفه و علم اصول. محور اول، پایۀ منطقی و زیربنای معرفت‌شناختی محور دوم را تشکیل می‌دهد. پیرامون صحت و سقم کاربرد قواعد فلسفی در علم اصول دو دیدگاه عمده وجود دارد: دیدگاه اول: نفی ارتباط منطقی میان فلسفه و علم اصول؛ این دیدگاه را محقق اصفهانی پایه‌گذاری کرده و علامه طباطبایی، امام خمینی و شهید مطهری دنبال کرده‌اند. پس از این اندیشمندان، ادعای خلط حقیقت و اعتبار در استدلال‌های علم اصول رواج بسیار یافت. دیدگاه دوم: پذیرش ارتباط منطقی میان فلسفه و علم اصول. مهم‌ترین دلیل دیدگاه اول، خلط میان ادراکات حقیقی و اعتباری است. به باور نگارنده، دیدگاه دوم قابل دفاع بوده و ادلۀ زیر برای اثبات آن مطرح گردیده است: یکم) نفی اعتباریتِ احکام تکلیفی؛ دوم) تحلیلی بودن بحث‌های اصولی؛ سوم) واقعیت دارای پشتوانۀ علم اصول. علاوه بر اینکه دلیل دیدگاه اول نیز ناتمام بوده و تنها در اعتباریات متغیر جاری می‌شود.

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 93 2 2014 09 23 The Concept of Hukm-e Irshadi and Its Underlying Reason چیستی و چرایی حکم ارشادی * 113 140 1863 FA محمدصادق فیاض Journal Article 1970 01 01 In Islamic jurisprudence, the term hukm-e irshadi designates a religious rule that is declaratory or advisory in nature, meaning that it only recommends what human reason can independently grasp about what is good and bad, advantageous or disadvantageous. Over and above to it, neither obeying it has a reward nor does violating it entail any punishments. The scholars of Ilm al-Usul have accepted this definition with little discrepancy. However, when it comes to the mechanism through which one distinguishes hukum-e irshadi from a binding (mawlawi) rule, the scholars are a bit polarized. The assumption is that these rules are not apparently different from other rules, not mentioning the fact that there is not a list of declaratory rules in jurisprudence. For this reason, some scholars have gone to say that the two types of rules (i.e. irshadi and mawlawi) are essentially different from each other. Thus, the irshadi rules are all declaratory in the sense that they are reporting something and that is the reason why obeying and disobeying them do not entail any reward and punishment, respectively. Some have reduced the domain of hukm-e irshadi to those areas in which the human mind is independent in distinguishing what is good and bad. Of these three approaches, the last claim reflects part of the criteria of a rule being declaratory. However, to cover all of the criteria, it is necessary that the thing about which one is advised should be generalized in terms of worldly and rational criteria. With that said, a declaratory rule, in all cases, notifies an individual of the advantages and disadvantages of the recommended or prohibited act which are perceivable by the human intellect. حکم ارشادی، ارشاد به مضار و منافع مترتّب بر مأموربه یا منهی‌عنه است. افزون بر این، نه امتثال آن پاداشی دارد و نه تخلف از آن کیفری. عالمان اصول با اندک اختلافات این معنا را پذیرفته، ولی در اینکه سازوکار بازشناسی حکم ارشادی از مولوی چیست، از هم فاصله گرفته‌اند. مفروض این است که این مجموعه احکام در ظاهر با دیگر احکام تفاوتی ندارند و نیز از ارشادیات در فقه، فهرست منصوصی در دست نیست. به همین سبب، برخی به تفاوت ماهوی احکام ارشادی احکام مولوی اذعان نموده‌اند. از این منظر، احکام ارشادی همه اخبارند. برخی دیگر با این فرض که هیئت انشائی در ارشادیات هم در انشا استعمال شده، عدم ترتب ثواب و عقاب را از شناسه‌های آن عنوان کرده‌اند و برخی هم قلمرو حکم ارشادی را به حوزۀ مستقلات عقلی فروکاسته‌اند. از میان این سه رهیافت، ادعای اخیر بخشی از ملاک ارشادیت حکم را باز می‌تاباند، ولی برای پوشش تمام گونه‌های آن، لازم است مرشدالیه به ملاک عقلانی- دنیوی تعمیم داده شود. با این ویژگی، حکم ارشادی در تمام موارد، ارشاد به منافع و مضار مأموربه یا منهی‌عنه است که قابل درک خرد انسانی است.

جامعة المصطفی العالمیة مطالعات اصول فقه امامیه 2476-4345 93 2 2014 09 23 The Role of Tanqih al-Manat and Similar Expressions in Deriving Laws تأملی بر نقش تنقیح مناط، و اصطلاحات همسو در استنباط احکام * 141 166 1864 FA علی رحمانی فرد سید محمدتقی موسوی Journal Article 1970 01 01 Tanqih al-manat (scrutinizing of the intent) denotes those activities aiming at examining the properties and, in general, the nature of the object addressed by the command. It is one of the important rules in Ilm al-Usul that need to be discussed independently and which is highly significant in terms of deducing and extracting Islamic laws. The writer is of the view that the reason why little attention is paid to this widely used rule is its likeness to analogy (qiyas) because analogy is despised in the school of Ahlul-bayt (AS) and it is viewed as a cause of the destruction of the religion. Perhaps, another reason is that the jurists using this rule cannot determine the cause with certainty. In this study, the writer seeks to examine and explain tanqih al-manat, annulment of properties and similar expressions that are associated with them. The research features the differences and similarities of tanqih al-manat with other rules and expressions such as annulment of properties, verification of the intent, extraction of the intent, analogy of preference, and analogy whose cause has been explicated. Another privilege of this research is the study of the validity and authoritativeness of tanqih al-manat and finally the application of this rule in jurisprudential texts. تنقیح مناط یکی از قواعد مهم اصولی می‌باشد که جایگاه آن در علم اصول نیازمند بحث مستقل است. این قاعده در فرایند استنباط و استخراج احکام شرعی اهمیت بسزایی دارد. نگارنده بر این باور است که علت کم‌توجهی به این قاعدۀ پرکاربرد، شباهتش به قیاس است، چون قیاس در مکتب اهل‌بیت^ مورد نفرت است و آن را سبب نابودی دین می‌دانند. شاید یکی دیگر از دلائل کم‌توجهی به این اصطلاحات این است که فقها نمی‌توانند از روی جزم و یقین به ملاکات احکام دست یابند. نگارنده در این تحقیق به بررسی و تبیین تنقیح مناط، الغای خصوصیت و اصطلاحات همسو با آن پرداخته است. ویژگی این پژوهش، تبیین تفاوت‌ها و تشابهات، تنقیح مناط با قواعد و اصطلاحاتی، مانند الغای خصوصیت، تحقیق مناط، تخریج مناط، قیاس اولویت و قیاس منصوص العله است. یکی دیگر از امتیازات این تحقیق بررسی حجیت تنقیح مناط است و در انتها به چند مورد از کاربرد تنقیح مناط در متون فقهی و اصولی پرداخته است.