تأثیر ماهیت مطلق در توقف اطلاق بر مقدمات حکمت با نقدی بر نظریه مرحوم حائری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه مازندران

2 طلبه سطح 3 حوزه علمیه روحیه بابل

3 طلبه سطح 3 حوزه علمیه حضرت خدیجه بابل

چکیده

اخذ به ظهور اطلاقی، یکی از منابع اساسی استنباط احکام شرعی است. در این مقاله به شیوه توصیفی و تحلیلی بر پایه رجوع به منابع کتابخانه‎ای، در صدد بررسی کیفیت وصول و دستیابی به ظهور اطلاقی بودیم. از آنجا که کیفیت اخذ به ظهور اطلاقی، متفرع بر اتخاذ مبنا در ماهیت لفظ مطلق است، لذا ابتداءاً مبانی متعدد در رابطه با ماهیت مطلق را بررسی کرده و بیان کردیم، برخی از علما، ماهیت مطلق را ماهیت به شرط شیء می‎دانند یعنی ماهیت مطلقه مرسله به نحوی که اطلاق، ارسال و شیوع را جزء موضوع له مطلق قرار داده اند؛ بنابراین مبنا، کیفیت اخذ به ظهور اطلاقی، همانند اخذ به ظهور عموم از راه دلالت وضعیه لفظیه می‎باشد و از این حیث تفاوتی با الفاظ عموم نخواهد داشت، اما برخی دیگر ماهیت مطلق را ماهیت لابشرط مقسمی دانسته‎اند یعنی ماهیت مبهمه مهمله به نحوی که اطلاق، جزء موضوع له نباشد؛ در این صورت برای وصول به اطلاق باید به مقدمات حکمت پناه ببریم. البته مرحوم حائری با اینکه ماهیت مطلق را ماهیت مبهمه مهمله می‎داند، ولی معتقد است برای وصول به اطلاق، هیچ احتیاجی به مقدمات حکمت نداریم بلکه صرف اینکه طبیعتی به نحو أصالی متعلق حکم قرار گرفته، برای وصول به اطلاق کفایت می‎کند. لکن ما در این مقاله این مبنا را نقد کرده و ثابت کردیم تنها راه وصول به اطلاق در فرضی که از حیث مبنا، ماهیت مطلق را ماهیت مبهمه مهمله فرض کنیم، همان وجود مقدمات حکمت است و لاغیر.
کلیدواژه‌ها: تأثیر، توقف اطلاق، مقدمات حکمت، ماهیت مطلق.

کلیدواژه‌ها