بررسی تحلیلی صور مسئله دوران امر بین تعیین و تخییر در اصول فقه ....

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش پژوه مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) قم

چکیده

مسئلهٔ دوران امر بین تعیین و تخییر، از مباحث بنیادین اصول فقه است که در استنباط احکام شرعی جایگاهی ویژه دارد. این بحث زمانی مطرح می‌شود که مکلف با دو وظیفهٔ شرعی روبه‌رو بوده و در تردید باشد که آیا یکی از آن‌ها به‌طور معین واجب است (تعیین) یا میان آن‌ها مخیر است (تخییر). این مسئله در سه مقام جعل، حجیت و امتثال قابل تحلیل است که هرکدام مباحث خاص خود را دارند:
مقام جعل: آیا شارع بر یکی از دو فعل الزامی معین دارد یا مکلف در انتخاب مخیر است؟
مقام حجیت: اعتبار امارات و طرق در تشخیص حجیت قول فقیه اعلم یا پیروی از غیر اعلم چگونه است؟
مقام امتثال: در صورت تزاحم دو تکلیف، آیا مکلف می‌تواند یکی را بر دیگری مقدم کند یا باید به‌طور معین یکی را برگزیند؟
هدف این پژوهش، تبیین معیاری برای تشخیص تعیین و تخییر در مقامات سه‌گانه و بررسی نقش اصول عملیه (مانند برائت و اشتغال) در حل این مسئله است. نتیجهٔ تحقیق، ارائهٔ چارچوبی اصولی برای شناسایی و تحلیل موارد تعیین و تخییر در هر مقام می‌باشد. این پژوهش با تحلیل دقیق مبانی اصولی و قواعد حاکم بر مسئله، در پی ارائهٔ پاسخی مستدل و مستند برای چالش‌های مرتبط با دوران امر است.
کلیدواژه‌ها: دوران امر بین محذورین، مقام جعل، مقام حجیت، مقام امتثال، تعیین و تخییر.

کلیدواژه‌ها